Wanneer gezinnen geen andere keuze hebben dan hun zoektocht naar een eigen woning op te geven, verschuift de druk naar de huurmarkt, waar de vraag naar kwalitatieve huurwoningen veel groter is dan het aanbod. Het gevolg is dat niet alleen eigenaarschap, maar ook huren steeds moeilijker wordt. Dat er zich regelmatig 60 à 70 kandidaten aandienen voor dezelfde huurwoning is lang geen uitzondering meer. Onnodig te zeggen dat dit het recht op wonen in het gedrang brengt en vooral de meest kwetsbaren in de samenleving midscheeps treft.
Cijfers spreken boekdelen
Een aantal cijfers spreekt boekdelen. Een nieuwbouwwoning van 350.000 euro, waarvan 280.000 euro bouwkost en 70.000 euro grondwaarde, leidt vandaag tot bijna 59.000 euro btw. In zijn geheel genomen vloeit zelfs meer dan de helft van de kostprijs van een nieuwbouwwoning terug naar de overheid. Niet enkel via die 21% btw, maar ook via 12% registratierechten, bijdragen aan de sociale zekerheid, bouwtaksen, onroerende voorheffing, vennootschapsbelastingen en zo meer. Geld dat door gezinnen niet elders kan worden geïnvesteerd met andere woorden.
Twee maatregelen
Daarom stelt bouwfederatie Embuild twee maatregelen voor. Ten eerste de registratierechten op grond voor nieuwbouwwoningen verlagen van 12 naar 2%. Op die manier wordt de aankoop van nieuwbouwhuizen, maar ook nieuwbouwappartementen, meer gelijk behandeld met de aankoop van een bestaande woning, waarvoor sinds 1 januari 2025 een registratierecht van 2% geldt. Dat grond schaars is, is een feit, maar lagere registratierechten leiden niet tot een hogere grondprijs, zeker niet wanneer we, zoals Embuild al lang bepleit, ook meer gaan verkernen en verdichten. Meer bouwen in de hoogte en op een perceel waar nu een grote villa staat plaats maken voor meerdere woningen. Alleen moeten de lokale besturen die ‘switch’ ook zien zitten en dat blijkt vandaag de dag niet overal evident.
Btw-tarief van 21% naar 6%
Daarnaast vragen we een verlaging van het btw-tarief van 21% naar 6% voor de bouw van de enige en eigen woning en voor de bouw van woningen die minstens vijftien jaar worden verhuurd aan een natuurlijke persoon. Het gaat hier om een gerichte maatregel die gezinnen opnieuw perspectief biedt, nieuwbouw opnieuw haalbaar maakt, het aanbod op de koop- en huurmarkt watervalgewijs versterkt en de economie ondersteunt. Een studie van de KU Leuven toonde in 2020 trouwens al aan dat een btw-verlaging van 21% naar 6% op sloop en herbouw van woningen het aantal projecten met 35% deed toenemen. Dan is het vreemd dat Die besparing moet rechtstreeks naar de eindklant gaan, dat spreekt voor zich. Daarmee moeten we de belofte van betaalbaar wonen garanderen.
Niko Demeester, CEO Embuild
(* Dit artikel is een reactie op een opiniestuk, gepubliceerd op 20 maart 2026, in de krant 'De Morgen')
