Historische terugval in vergunningen nieuwbouw: zonder btw-verlaging dreigt complete stilstand
Het aantal toegekende bouwvergunningen voor nieuwe woningen in ons land bevond zich in 2025 op het laagste niveau sinds 2002. “Als de nieuwbouw stilvalt, komen we snel dichter bij een zware wooncrisis”, weet Niko Demeester, CEO van Embuild. In België zullen tegen 2050 immers 900.000 extra woningen nodig zijn, onder meer door bevolkingsgroei, meer kleinere huishoudens en ouderen die langer zelfstandig wonen. Maar een nieuwbouw is voor vele gezinnen vandaag financieel niet meer haalbaar, vooral omdat de helft van de totale kost naar de overheid vloeit. Daarom pleit Embuild voor een verlaagd btw-tarief van 6% voor de bouw en aankoop van de enige en eigen woning en voor woningen die minstens vijftien jaar worden verhuurd.
In ons land zijn er heel 2025 vergunningen voor de bouw van 42.278 woningen uitgereikt. Dat is het laagste aantal sinds 2002, zo blijkt uit cijfers van Statbel. Achter deze daling schuilen meerdere oorzaken: hogere materiaalprijzen en loonkosten hebben de bouwkost met 29% doen stijgen tegenover vijf jaar geleden. Tegelijk worden vergunningen complexer en duurzaamheidsnormen steeds strenger.
Alsof dat nog niet volstaat, dreigt de internationale context de situatie verder te verergeren. De oorlog in het Midden-Oosten jaagt de onzekerheid en de rentevoeten opnieuw de hoogte in, waardoor de gezinnen nog meer aarzelen om een grote investering in nieuwbouw te doen. Nieuwbouw is voor veel gezinnen ook financieel onhaalbaar geworden door de zware belastingen die de overheden erop heffen. Meer dan de helft van de totale kost vloeit rechtstreeks naar de overheid via btw en andere heffingen. Op een woning van 350.000 euro (70.000 euro voor de grond en 280.000 euro voor de nieuwbouw) gaat bijna 59.000 euro naar btw alleen. Voor veel mensen is dat simpelweg niet meer betaalbaar.
Nochtans heeft ons land nood aan een drastische en ongeziene nieuwbouwgolf om een wooncrisis te vermijden. Er zijn tegen 2050 in België 900.000 extra woningen nodig (waarvan 600.000 woningen in Vlaanderen, 6000 in Brussel en 280.000 in Wallonië), als gevolg van de bevolkingsgroei (+800.000 inwoners), de veranderende woonbehoeften (meer singles, éénoudergezinnen en ouderen die langer zelfstandig wonen) en de structurele toename van de vraag naar tweede verblijven.
Niko Demeester, CEO van Embuild: “Om nieuwbouw betaalbaar te maken voor de gezinnen, pleiten we daarom voor een verlaagd btw-tarief van 6% voor de bouw en aankoop van de enige en eigen woning, en voor woningen die minstens vijftien jaar worden verhuurd. Het gaat om een gerichte, sociaal rechtvaardige maatregel die eventueel beperkt kan worden in functie van de oppervlakte, naar analogie met het huidige stelsel voor sloop en heropbouw. Dit is de enige federale hefboom die op korte termijn nieuwbouw betaalbaarder kan maken.”